Wales Co-operative Centre

Canolfan Cydweithredol Cymru

Y dull cydweithredol, ffordd benigamp o daclo tlodi – #povertyinwales

leave a comment »

Mae Cris Tomos – enillydd gwobr Cydweithredwr y Flwyddyn Robert Owen 2012 a Hyrwyddwr Mentrau Cymdeithasol Cymru 2013 – wedi rhannu’i stori ar gyfer Pythefnos Trechu Tlodi i egluro sut y mae dwy gymuned yng Ngorllewin Cymru wedi elwa ar y dull cydweithredol:

Pan fo grŵp o bobl leol yn dymuno cyflawni newid er gwell, gall y model cydweithredol budd i’r gymuned arwain at bethau gwych. Dechreuodd fy stori yng Ngorllewin Cymru yn 2006 pan roedd ein cymuned yn Hermon yn wynebu’r sefyllfa drist o golli ei hysgol gynradd yn y pentref a oedd yn llawn i’r ymylon o ganlyniad i ailstrwythuro addysg gynradd gan yr awdurdod lleol. Mae pentref Hermon yn gymuned fach Gymreig ac ar ôl colli’r siop, swyddfa’r post, y garej a chau’r dafarn am gyfnod, nid oedd dim neu fawr ddim o leoedd cyfarfod yn weddill yn y gymuned. Gwnaethpwyd y penderfyniad i roi cynnig ar brynu hen safle’r ysgol ac yn 2007 ffurfiwyd Cymdeithas Ddiwydiannol a Darbodus (IPS) fel menter gydweithredol budd i’r gymuned. Cafwyd llawer o gymorth  gan dîm Co-operatives UK ym Manceinion a chytunwyd ar gyfansoddiad a’i gyflwyno i’r Awdurdod Gwasanaethau Ariannol sy’n cofrestru Cwmnïau IPS newydd.

Crëwyd bwrdd o gyfarwyddwyr a gwnaethom ymgynghori â’r gymuned am lefel pris y cyfranddaliadau y dylem anelu amdani. Gosodwyd pris o £250 am bob cyfranddaliad; gwnaethom hefyd ystyried y mater pwysig o gynnwys yr holl gymuned a pheidio ag eithrio pobl yn ariannol. Gan y bûm yn rhan o sefydlu’r Undeb Credyd lleol, ein menter gydweithredol ariannol gymunedol leol, trafodais â bwrdd yr Undeb Credyd fenthyciad cyfranddaliadau arbennig i alluogi pobl i fenthyg y £250 dros 3 blynedd. Cytunodd pawb ei fod yn syniad ardderchog gan felly ganiatáu unigolion i ad-dalu’r benthyciad am y cyfranddaliad ar £8.31 y mis am 36 mis. Dosbarthwyd dogfennau’r cyfranddaliadau a chyn pen 4 mis roeddem wedi casglu £50,000. Yna gwnaeth y gymuned, ar ôl codi rhagor o arian, gyflwyno’r blaendal am y safle. Yn sgil derbyn rhagor o arian trwy geisiadau grant, gwnaeth y gymuned lofnodi’r dogfennau cyfreithiol a phrynu’r safle erbyn mis Chwefror 2008.

Cris Tomos yn cael ei wobr Hyrwyddwr Mentrau Cymdeithasol Cymru gan gyn-enillydd Kelly Davies o Vi-Ability.

Cris Tomos yn cael ei wobr Hyrwyddwr Mentrau Cymdeithasol Cymru gan gyn-enillydd Kelly Davies o Vi-Ability.

Mae’r grwpiau cymunedol wedi heidio i’r safle newydd sy’n eiddo i’r gymuned a elwir yn Ganolfan Hermon. Cyn pen 24 mis roedd nifer y grwpiau wedi tyfu ac roedd nifer y bobl yn y grwpiau hyn wedi tyfu’n sylweddol, gan fod yr hen ysgol Fictoraidd yn rhy fach. Cyflwynwyd ceisiadau pellach i’r Loteri Fawr ac i Lywodraeth Cymru ac ym mis Ionawr 2011 cafwyd £450,000 i ddatblygu neuadd newydd â’r capasiti i ddal 250 gydag ystafelloedd cynadledda ac unedau swyddfa ar y llawr cyntaf. Roedd yr adeilad ecogyfeillgar newydd a chanddo ffrâm goed a phaneli solar a ffynonellau thermal ac aer i wresogi tan y llawr yn barod i’w logi am y tro cyntaf ym mis Rhagfyr 2012. I gael manylion am Ganolfan Hermon, ewch i http://www.canolfanhermon.org.uk

O achos fy mhrofiadau gyda chynnig cyfranddaliadau yn fy mhentref, gofynnwyd i mi fynd i gyfarfod yn nhref gyfagos Aberteifi lle’r oedd y bobl leol yn dymuno prynu ardal fawr wag yng nghanol Aberteifi. Roedd 2 faes parcio, 4 sied storio, 2 siop a thŷ. Eglurais y broses o sefydlu Menter Gydweithredol Budd i’r Gymuned ac roedd pawb yn cytuno yr oeddent am barhau a cheisio prynu’r safle. Lansiwyd ymgyrch yn y cyfryngau a’r cynnig cyfranddaliadau ym mis Gorffennaf 2010. Erbyn mis Rhagfyr 2010 roedd menter gydweithredol y gymuned wedi codi £210,000 trwy’r cyfranddaliadau, gyda dros 500 o randdeiliaid yn sicrhau bod y safle bellach ym meddiant y gymuned leol. Unwaith eto, gwnaeth yr Undeb Credyd lleol chwarae rhan bwysig gan fod ei brif swyddfa yn nhref Aberteifi. Bu swyddfa’r Undeb Credyd yn ganolfan ar gyfer derbyn ffurflenni cais y cyfranddaliadau a gwnaeth fancio holl arian y cyfranddaliadau nes y ffurfiwyd yr IPS newydd o’r enw 4CG. Er 2010 mae’r cwmni newydd 4CG wedi cyflawni canlyniadau gwych o ran darparu parcio rhad i helpu i gefnogi masnachwyr y dref, ac mae wedi mynd ymlaen i brynu rhagor o eiddo megis yr hen orsaf heddlu, yr hen dŷ llys a hen fflatiau a fydd yn cael eu newid yn ddarpariaeth byncws i dwristiaid. I gael manylion am y datblygiadau yn nhref Aberteifi, ewch i http://www.4cg.org.uk.

Ar hyn o bryd mae cynlluniau ar gyfer mentrau cydweithredol newydd ar gyfer ynni cymunedol a thai fforddiadwy ac unedau busnes cymunedol. Mae’n amlwg bod yr Undeb Credyd wedi chwarae rhan hanfodol a bydd cyfle eto gyda’r datblygiad newydd arfaethedig i bobl fenthyg gan Undeb Credyd Gorllewin Cymru. Mae’r Undeb Credyd wedi ehangu’n sylweddol o’i ganolfan yn Aberteifi ac mae bellach yn ymestyn dros Geredigion, Sir Benfro a Sir Gaerfyrddin. Gallwch gael rhagor o wybodaeth ar http://www.wwcu.co.uk. Gall yr enghreifftiau hyn o fentrau cydweithredol yn cydweithio mewn modd o’r fath arwain at ganlyniadau cadarnhaol i unigolion, cymunedau a’r gymdeithas yn gyffredinol. Hir oes i’r cydweithio hwn!

Written by Mark Smith

October 31, 2013 at 9:01 am

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: