Wales Co-operative Centre

Canolfan Cydweithredol Cymru

#walescoopreport Datblygu Cynaliadwy: Dull Cydweithredol

leave a comment »

Matthew Close o Ganolfan Cydweithredol Cymru sy’n archwilio argymhelliad
Comisiwn Cwmnïau Cydweithredol a Chydfuddiannol Cymru bod egwyddorion
cydweithredol a chydfuddiannol yn cael eu cynnwys yn y broses ddeddfwriaethol
yng Nghymru.

Mae lansiad adroddiad Comisiwn Cwmnïau Cydweithredol a
Chydfuddiannol Cymru yn cynnig llawer o gyfleoedd i’r sector cydweithredol yng
Nghymru. Yr hyn sy’n ddiddorol iawn yw’r argymhelliad ar gyfer ystyried modelau
busnes cydweithredol a chydfuddiannol yn holl bolisïau a chynlluniau newydd y
Llywodraeth, yn rhan o ymrwymiad gorfodol Llywodraeth Cymru i wneud Datblygu
Cynaliadwy yn brif egwyddor drefniadol yn ei rhaglen ddeddfwriaethol.

Mae Deddf Llywodraeth Cymru 2006 yn ei gwneud yn orfodol i Lywodraeth Cymru
osod cynllun ar gyfer hyrwyddo Datblygu Cynaliadwy wrth weithredu ei
swyddogaethau, ac aeth ati gyflawni hyn ar ffurf Cymru’n Un, Cenedl Un Blaned. Mae’r ddogfen hon yn diffinio Datblygu
Cynaliadwy fel a ganlyn:

  “gwella lles economaidd,
cymdeithasol ac amgylcheddol pobl a chymunedau, gan sicrhau ansawdd bywyd gwell
i’n cenhedlaeth ni a chenedlaethau’r dyfodol.” [i]

Un o brif bwyntiau ffocws y Cynllun yw sicrhau economi gynaliadwy sy’n
hydwyth i effeithiau negyddol newidiadau economaidd byd eang ac sy’n cefnogi
twf busnes cynaliadwy. Mae busnesau a sefydlwyd trwy fodelau cydweithredol a
chydfuddiannol wedi dangos eu bod yn fwy hydwyth i newidiadau economaidd
niweidiol. Ar hyn o bryd mae 446 o sefydliadau cydweithredol yn gweithredu yng
nghalon cymunedau ledled Cymru, sy’n eiddo i’r bobl yn y cymunedau hynny ac yn
cael eu gweithredu ganddynt, ac sy’n cyfrannu gwerth £1.54 biliwn o drosiant
blynyddol i economi Cymru.[ii]  O fusnesau
bach fel  That Useful Company a
Barod, i gwmnïau mwy megis Dulas a’r cymdeithasu tai cydfuddiannol newydd,
mae busnesau cydweithredol a chydfuddiannol yng Nghymru yn enghreifftiau da o
gwmnïau sy’n gallu cefnogi’r weledigaeth o economi gynaliadwy a nodir yng Nghynllun
Datblygu Cynaliadwy Llywodraeth Cymru.

Pwynt ffocws arall Cymru’n Un, Cenedl
Un Blaned
yw’r ymdrech i sicrhau bod gan Gymru gymdeithas gref, iach a
chynhwysol. Mae mynediad i dai o safon mewn marchnad dai amrywiol yn cael ei
nodi yn y Cynllun fel dangosydd allweddol ar gyfer cymdeithas gynaliadwy. Mae
modelau cydweithredol a chydfuddiannol eisoes yn chwarae rôl allweddol yn y
maes hwn. Mae cwmnïau cydfuddiannol  tai cymunedol
megis RCT Homes  wedi’u strwythuro yn y fath fodd er mwyn galluogi
eu tenantiaid i bob pwrpas ddod yn rhanddeiliaid,  a rhoi llais iddynt o ran y modd y mae’r
sefydliad yn cael ei redeg a’i weithredu.

Mae ein hymchwil diweddar hefyd wedi
dangos bod galw am fodelau tai cydweithredol yng Nghymru, sy’n cynnig y cyfle i
bobl ddatblygu cymunedau cryf, cynhwysol ac ar yr un pryd darparu dewis hyfyw
arall yn lle opsiynau prif ffrwd y farchnad dai, y mae mwy a mwy o bobl yn cael
anhawster cael mynediad iddi. Mae ein Prosiect Tai Cydweithredol yn darparu
cymorth i sefydliadau sy’n archwilio’r potensial o ddatblygu prosiectau tai
cydweithredol ledled Cymru neu sydd wrthi’n gwneud hynny.

Mae egwyddorion
cydweithredol yn amlwg mewn sawl rhan arall o Gymru. Mae llawer o drefi a
phentrefi yn elwa ar fusnesau cydweithredol cymunedol, sy’n fusnesau a
sefydlwyd i ddarparu gwasanaethau i’w hardal benodol nhw. Gall y rhain amrywio
o siopau a thafarndai cymunedol megis Siop y Bobl a Saith Seren, i
sefydliadau chwaraeon megis Ymddiriedolaeth Cefnogwyr Wrecsam.  Mae
cynlluniau cyfranddaliadau cymunedol yn enghraifft arall o werthoedd a modelau cydweithredol
ar waith, oherwydd maent yn galluogi grwpiau a sefydliadau i dynnu cyfalaf o’r
union gymunedau y mae eu mentrau yn ceisio bod o fudd iddynt. O adfywio
cymunedol i gynlluniau pŵer amgylcheddol megis ffermydd gwynt cymunedol a
gweithfeydd hydro-electrig, maent yn cynnig cyfle i’r sefydliadau hyn ffynnu
gan sicrhau datblygu cynaliadwy gwirioneddol.

Mae’r enghreifftiau hyn yn dangos bod modelau busnes cydweithredol a chydfuddiannol
yn gallu cynyddu’n fawr y debygoliaeth o gynhyrchu economi a chymdeithas
gynaliadwy yng Nghymru. Rydym o’r farn y gallai’r argymhelliad hwn roi lle
blaenllaw i gydweithredu yn ein proses ddeddfwriaethol, ac mae’n cynnig cyfle
unigryw i Lywodraeth Cymru gynnwys egwyddorion ac ethos cydweithredu wrth
wraidd y tirlun gwleidyddol yng Nghymru.

[i] Cymru’n
Un: Cenedl Un Blaned: Cynllun Datblygu Cynaliadwy Llywodraeth Cymru.
Llywodraeth Cymru, 2009, tud.8

[ii] Cynhenid: Yr Economi Gydweithredol yng Nghymru
2013. Cyhoeddwyd gan Co-operatives UK a Canolfan Cydweithredol Cymru.

Written by David Madge

February 26, 2014 at 9:39 am

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: