Wales Co-operative Centre

Canolfan Cydweithredol Cymru

Datblygu Tai Cydweithredol yng Nghymru

leave a comment »

Dave Palmer

Dave Palmer

Mae tai cydweithredol yn ymagwedd sy’n cael ei harwain gan y gymuned tuag at ymdrin â thai, lle mae preswylwyr yn rheoli’u cartrefi’n ddemocrataidd. Bwriad y Prosiect Tai Cydweithredol sy’n cael ei ariannu gan Lywodraeth Cymru yw ysgogi a chynyddu’r cyflenwad o dai cydweithredol yng Nghymru. Mae’n cefnogi datblygu amrywiaeth o fodelau tai cydweithredol gwahanol ac mae’n ceisio gwella sgiliau ac arbenigedd aelodau o gynlluniau tai cydweithredol yng Nghymru i sicrhau eu cynaliadwyedd hirdymor.

Yma, cynigia Dave Palmer, Rheolwr Prosiect Tai Cydweithredol Canolfan Cydweithredol Cymru, ddiweddariad ar y datblygiadau yng Nghymru.

Mae ysfa am dai cydweithredol yng Nghymru. Mae tai cydweithredol yn apelio at y rhai sy’n ‘amharod i rentu’ – pobl sydd ar hyn o bryd wedi’u prisio allan o’r sector perchen-feddianwyr ac sydd methu â chael mynediad at dai cymdeithasol.

I ddechrau, roedd y Prosiect Tai Cydweithredol yn canolbwyntio ar anghenion tai cyffredinol, ond mae bellach yn rhwydweithio â darparwyr yn y sectorau gwasanaethau cymdeithasol ac iechyd hefyd. Gall mentrau tai cydweithredol ddarparu mwy na thai yn unig, gallant hefyd hyrwyddo lles a darparu gwasanaethau gofal i’w haelodau.

Yn 2012 dechreuodd y prosiect ag wyth cynllun arloesol. Bellach mae dros 25 o gynlluniau sydd ar gamau datblygu amrywiol.

Bydd y cynlluniau hyn yn darparu dros 124 o dai wedi’u cwblhau cyn i’r prosiect ddod i ben ym mis Mawrth 2016. Os bydd yr holl gynlluniau arloesol sy’n dod i’r amlwg yn symud ymlaen, mae’n bosibl y bydd dros bum cant o dai cydweithredol ar gael dros Gymru gyfan.

Cefnogir y prosiect gan Lywodraeth Cymru ac mae tri o’r cynlluniau arloesol peilot gwreiddiol, yng Nghasnewydd, Caerdydd a Chaerfyrddin, wedi cael cyfanswm o £1.9 miliwn mewn arian grant tai cymdeithasol wrth i’r gwaith fynd rhagddo ar y safle.

Nodwyd ar ddechrau proses ddatblygu’r tri chynllun ‘Arloeswyr Peilot’ hyn bod ganddynt botensial go iawn i ddarparu cartrefi. Anogwyd nhw i baratoi cynlluniau busnes ac ymgeisio am gymorth grant gan Lywodraeth Cymru.

Yng Nghasnewydd, defnyddiwyd yr arian i gefnogi tai cydweithredol cydberchnogaeth mewn datblygiad tai ar ffurf ‘Pentref Gardd’ mewn daliadaeth gymysg fawr, sef Gerddi Loftus. Wrth i’r gwaith adeiladu fynd rhagddo ar y safle, mae’r fenter gydweithredol newydd yn ffurfio ac ar hyn o bryd mae pedwar perchennog tŷ posibl a allai ddod yn aelodau. Y bwriad yw recriwtio rhagor o aelodau, er mwyn cael deg perchennog tŷ yn aelodau erbyn y Nadolig ac ugain aelod erbyn mis Mehefin 2015.

Yn Sir Gaerfyrddin, defnyddiwyd yr arian i gefnogi 27 o dai Rhent Canolradd cydweithredol sy’n cael eu datblygu gan y Cyngor Sir mewn partneriaeth â Chymdeithas Tai Gwalia. Mae’r rhain wedi’u dylunio mewn dwy res o derasau byr ar Heol Ffynnon Job yng nghanol Caerfyrddin. Cafwyd presenoldeb da yn y cyfarfodydd cyhoeddus ac mae aelodau i’r fenter gymdeithasol yn cael eu recriwtio. Tŷ a rennir fydd un o’r tai, gyda’r gefnogaeth yn cael ei hintegreiddio i’r gymuned.

Yng Nghaerdydd, defnyddiwyd yr arian gan Gymdeithas Tai Cadwyn i gefnogi 10 eiddo rhent cymdeithasol cydweithredol arall yn natblygiad Ely Farm sydd mewn arddull ‘Pentref Gardd’. Mae’r cynllun eisoes yn cynnwys 31 o dai rhent cymdeithasol a 41 o dai cydweithredol a fflatiau. Etholwyd aelodau yn Swyddogion Menter Tai Cydweithredol Home Farm Village. Wrth i’r tai gael eu hadeiladu ar y safle, mae’r aelodau’n edych ymlaen at symud i mewn fel Cymuned ym mis Mehefin 2015.

Mae hefyd sawl prosiect datblygedig a chanddynt y potensial i ddarparu tai yn y dyfodol agos. Mae’r rhain yn cynnwys:

Ymddiriedolaeth Tir Cymunedol Gorllewin y Rhyl – Gorllewin y Rhyl – Cyflwynwyd cais cynllunio i ailwampio ac addasu eiddo i ddarparu 4 fflat, uned fasnachol ac 8 tŷ newydd gan Gymdeithas Tai Gogledd Cymru, mewn partneriaeth ag Ymddiriedolaeth Tir Cymunedol Gorllewin y Rhyl, sydd eisoes wedi ailwampio 3 tŷ cydweithredol. Disgwylir i’r gwaith dymchwel ar y safle ddechrau yn gynnar ym mis Rhagfyr 2014 a disgwylir i’r cynllun ddod i ben erbyn mis Hydref 2015. Mae gan yr Ymddiriedolaeth Tir Cymunedol eisoes restr aros o dros 80 o ddarpar denantiaid/aelodau ar gyfer y tai hyn.

Beechley Road – Caerdydd –Mae Cymdeithas Tai Cadwyn yn cynnig datblygu Menter Tai Cydweithredol wedi’i harwain gan y Tenantiaid ym Mhentre-baen. Yr elfen breswyl fydd 11 o dai a 2 fflat newydd. Bydd y datblygiad yn cael ei gwblhau ym mis Awst 2015.

Fflatiau Gelli-deg, Merthyr Tudful – Cyflwynwyd cais i Gyngor Bwrdeistref Sirol Merthyr Tudful gan Cartrefi Cymoedd Merthyr i ffurfio Menter Gydweithredol Lesddaliad i ailwampio rhywfaint o flociau o fflatiau Taf Fechan. Bydd hyn yn gyfrwng at ddibenion arbennig, a fydd yn lesio’r eiddo i’r sefydliad tai newydd ei ffurfio sef ‘Menter Gydweithredol Gelli-deg’, ac fe’i cofrestrir o dan Ddeddf Cwmnïau Cydweithredol a Chymdeithasau Budd Cymunedol 2014.

‘Tŷ Cyfle’ Garndiffaith, Torfaen – Mae Cymdeithas Tai Bron Afon ar y cyd ag ‘Ieuenctid Afon’ wedi ailwampio bloc 4 llawr o 8 fflat i ddarparu fflatiau ar wahân, ac ystafelloedd hyfforddi a chymunedol. Bu’r bobl ifanc yn rhan o’r gwaith adeiladu fel prentisiaid am 2 ddiwrnod yr wythnos ac mae’r prosiect bron ar ben. Mae’r grŵp ar hyn o bryd yn gweithio ar Gylch Gorchwyl ar gyfer Pwyllgor Rheoli’r prosiect cydweithredol hwn.

Uchafbwyntiau’r Dyfodol

Mae Canolfan Cydweithredol Cymru wedi cael arian cyfatebol gan Nationwide Foundation a fydd yn darparu dros 375 awr o gefnogaeth i’r cynlluniau tai cydweithredol hyn dros yr 20 mis nesaf.

Mae datblygiadau cyffrous yn dechrau ymddangos ar hyd a lled Cymru a gwelir cynlluniau hunanadeiladu yn Wrecsam, cynlluniau lesio cymdeithasau tai yn Llanandras a’r Gelli Gandryll. Mae datblygiadau yn yr arfaeth yn Llanbedr Pont Steffan a Thyddewi yn ogystal â’r potensial ar gyfer sefydliad Ymddiriedolaeth Tir Cymunedol ar raddfa fawr yng Ngogledd Cymru.

Mae canfod tai fforddiadwy’n anodd i bobl sy’n sownd yn y bwlch rhwng darpariaeth gymdeithasol a gallu fforddio camu ymlaen i’r ysgol dai. Mae tai cydweithredol yn cynnig ateb sy’n ddeniadol i lawer gan eu bod yn cefnogi perchnogaeth ac yn annog cymuned. Mae potensial enfawr heb ei wireddu i dai cydweithredol yng Nghymru a bwriad y prosiect hwn yw datblygu cymunedau cydweithredol go iawn a dod â thai cydweithredol i’r brif ffrwd.

Mae llwyddiant rhaglen Llywodraeth Cymru’n amlwg yn nifer y cynlluniau tai cydweithredol newydd sy’n cael eu meithrin. Mae’r hyn sydd eisoes wedi’i gyflawni mewn cyfnod eithaf byr yn rhyfeddol o ystyried y cychwyn stond y datblygodd y gwaith ohono.

Mae’r prosiect yn ymdrechu’n galed i ddwyn yr holl arloeswyr ynghyd i ddysgu o’i gilydd a chefnogi’i gilydd trwy’u datblygiad. Y bwriad yn y pen draw yw i’r arloeswyr newydd hyn helpu i gefnogi mentrau tai cydweithredol newydd eraill i’r dyfodol gan greu etifeddiaeth gynaliadwy i’r prosiect hwn.

I gael rhagor o wybodaeth am y prosiect Tai Cydweithredol ewch i’r wefan http://www.walescooperative.org/cooperative-housing-cy neu os hoffech drafod syniad ar gyfer prosiect tai cydweithredol newydd, ffoniwch Dave Palmer ar 0300 111 5050.

 

 

Written by David Madge

November 3, 2014 at 9:05 am

Posted in co-operatives

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: